W astronomii

Gnomon – jeden z najstarszych przyrządów astronomicznym. Jego cień wskazuje położenie słońca. Z reguły wykonany jako kolumna bądź pionowy słupek wbity w ziemię. Długość i kierunek jego cienia wskazuje wysokość i azymut słońca. W starożytności wykorzystywano go do oznaczania wysokości ciał niebieskich. Obecnie gnomony zdobią wiele placów w różnych miejscach świata, zaś dawniej były budowane głównie w Mezopotamii, Egipcie, Indiach i Chinach.

 

Zegar słoneczny – wykorzystuje Gnomon do wskazywania czasu na tarczy umieszczonej na ziemi, ścianie bądź posadzce. Istnieją kieszonkowe wersje takich zegarów. Na półkuli północnej Gnomon wskazuje Gwiazdę Polarną. Z tego też powodu na różnych szerokościach geograficznych tworzy się inny kąt w stosunku do tarczy. Dzięki temu zegar wskazuje w miarę dokładny czas lokalny bez względu na pory roku. Odległości między godzinami na tarczach zegarowych nie jest równa. „Dwunasta” znajduje się na północy a 6 i 18 odpowiednio na zachód i wschód. Godziny pomiędzy wyznacza się biorąc pod uwagę zmienny kąt padania światła w różnych porach dnia.

Papież Sabinian w latach 604-606 wydał nakaz umieszczenia na każdym kościele zegara słonecznego dzięki czemu zyskały sobie one dużą popularność. Najstarsze polskie zegary słoneczne znajdują się w Strożyskach i umieszczone są na skarpie kościoła.

Zegar słoneczny może być również używany jako zegar księżycowy.

 

Zegar księżycowy działa na podobnej zasadzie co zegar słoneczny z tym, że światło słoneczne zastępuje światło księżyca. Niestety dokładną godzinę wskazuje on tylko o północy podczas pełni, spowodowane to jest opóźnieniem górowania księżyca o 48 minut. Żeby to jednak ustalić dokładną północ potrzebna jest jeszcze informacja o tym ile dni wcześniej była poprzednia pełnia. Bez tych dwóch informacji dokładne ustalenie czasu jest niemożliwe.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *