Zegary wieżowe

Jak głosi definicja zegary wieżowe to takie, których mechanizm znajduje się wewnątrz budynku a tarcza i wskazówki umieszczone są na ścianie tegoż budynku. Czasomierze tego typu umieszczone są na wieżach i gmachach np. urzędów i ratuszy i przeznaczone są do użytku publicznego. Większość z nich wyposażona jest w mechanizm bicia co pozwala ustalenie godziny nawet z dużych odległości.

Zarys historyczny:

Patrząc w historię zegarów wieżowych można zauważyć, że początkiem swojego istnienia zegary te nie posiadały tarczy a jedynie mechanizm bicia. W klasztorach obecne były też takie, które wybijały tylko 7 godzin kanonicznych ważnych dla mnichów w klasztorach. Przez setki lat udoskonalano mechanizmy. Wszystkie można w prosty sposób podzielić: chodziki (zegary wskazujące wyłącznie godziny); wybijające godziny i kwadranse; karbolowe (wyrywające melodie); figuralne (wyposażone w ruchome figury); astronomiczne (wskazujące np. fazy księżyca); skomplikowane (posiadające wiele z w/w funkcji); oraz wiele innych, o których nie sposób napisać.

W początkowych wiekach budowy zegary posiadały tylko mechanizmy tradycyjne, po wojnach zaczęto wyposażać je w mechanizmy elektryczne a wielu przypadkach wymieniono na nie nawet te mechaniczne.

Budowa:

Napęd – rzadziej stosowano napędy w których mechanizm otrzymuje energię  z nakręcanych sprężyn, częściej były to podciągane obciążniki.

Przekładnia chodu – przekładnia, dzięki której dostarczana jest energia z napędu do wychwytu.

Przekładnia wskazań – przekładnia przekazująca energię za pomocą zespołu zębatek z przekładni chodu do wskazówek (z odpowiednim przełożeniem)

Urządzenie nastawcze – urządzenie do nastawiania godzin. Mieści się ono w miejscu, gdzie praca mechanizmu przekazywana jest na pędnię połączoną z przekładnią wskazań. Producenci, by ułatwić pracę montowali w tym miejscu tarczę ze wskazówkami lub podziałkę minutową. Łączenie z wałem może być widełkowe lub cierniowe. To pierwsze jest z reguły stosowane w miejscach gdzie wskazówki narażone są na niepożądany ruch spowodowany np. przez ptaki lub silny wiatr. Są to zegary wieżowe z mechanizmem pośredniego wychwytu ze względu na to, że jest on bardzo sztywny. Drugie łączenie – cierniowe zbudowane z koła zębatego umieszczonego na osi mechanizmu połączonego z wałem i usztywnione za pomocą dokręcanej śruby, którą odkręca się by uwolnić koło i swobodnie obrócić wskazówki w celu dokładnego ustawienia.

Wychwyt – ma on za zadanie na przemian uwalniać i blokować obroty z przekładni chodu aby równomiernie przekształcić energie zawartą w napędzie. Istnieje kilka różnych typów wychwytów: cofające, spoczynkowe, wolne. Jest on połączony z regulatorem (wahadłem lub balansem). Regulator ten steruje pracą wychwytu. Dawniej stosowano przy wychwycie kolebnik.

Wskazówka – od XVIII w. zastosowane wskazówkę minutową, wcześniej widniała tylko wskazówka godzina. Wykonana z metalu, często wzmacniana drutem lub prętem.

Tarcza – wyposażona w podziałkę minutową i godzinową. Tarcze w przeciwieństwie do wskazówek, wykonane były nie tylko z metalu ale również z drewna, kamienia, szkła czy tworzyw sztucznych. Z początku znajdowała się podziałka 24 – godzinna, z czasem zastosowano półzegar – podziałkę 12-godzinną.